Reflecties

Goed en kwaad

In het christelijk denken ligt de bron van ons morele bewustzijn buiten onszelf. God de vader is de oorsprong van het goede. Hij is enkel goedheid. Het kwaad ligt buiten Hem en wordt gepersonifieerd door de duivel, die ook wel Satan wordt genoemd. Er is een kosmische strijd tussen goed en kwaad gaande, een strijd om de ziel van de mens. Christenen proberen hun ziel te redden door niet aan de verleidingen van Satan toe te geven maar volledig naar de normen van God te leven. Ze willen het goede doen en daarbij is Jezus Christus, de zoon van God, hun voorbeeld. Wat goed is, is niet aan ons om te bepalen. We moeten ons geweten volledig verbinden, of zelfs laten samenvallen met de wil van God. Dan doen we vanzelf het goede.

De oosterse religies kijken hier anders naar, is mijn indruk. Ik heb het idee dat zij goed en kwaad als menselijke categorieën zien, en ook als twee kanten van dezelfde medaille. En die medaille heet ‘het menselijk leven’. In dat leven vormen goed en kwaad gezamenlijk een polariteit; het een kan niet bestaan zonder het ander. Als ik die filosofieën goed heb begrepen, is dit hoe de aanhangers van het hindoeïsme, het boeddhisme, en ook het taoïsme doorgaans denken. Ik zie dit bijvoorbeeld weerspiegeld in de hindoeïstische drie-eenheid: Brahma, Vishnu en Shiva. Deze drie goden staan voor schepping, instandhouding en vernietiging, en zij worden gezien als drie verschillende expressies van een en dezelfde ultieme godheid. Ik trek daaruit de conclusie dat men het goede en het kwade heeft verenigd in een goddelijk geheel.

Hoe denk ik hierover? Aan de ene kant heb ik veel sympathie voor de oosterse denkwijze, waarin de polariteit van goed en kwaad wordt overstegen en het volledige spectrum als een geheel wordt beschouwd. In mijn ogen ligt er veel schoonheid in deze benadering, veel wijsheid ook. Maar anderzijds heb ik ontdekt dat ik diepere gevoelens heb bij de christelijke kijk op goed en kwaad. Dat kan ik niet goed uitleggen maar ik voel hierbij een soort ontroering. Ik geloof dat ik me in mijn diepste wezen meer verbonden voel met de westerse zienswijze dan met de oosterse wijsheid. Dit is een verbondenheid waarbij mijn hart meer naar voren komt en mijn verstand een stapje terug doet, en daar heb ik totale vrede mee.

Ik wil hier de komende tijd nog wat meer over nadenken.


Ga naar: inhoudsopgave miniaturen.