Reflecties

Expressies

Nu wil ik graag een ogenblik stilstaan bij Krishna, die in My Sweet Lord van George Harrison wordt bezongen. Krishna is een expressie van de ultieme godheid maar valt daar niet perse mee samen. Er bestaan in de hindoeïstische traditie veel expressies van de godheid, en elke expressie kan zichzelf ook weer in talloze andere expressies tot uiting brengen. Krishna wordt vaak gezien als een expressie van Vishnoe, die op zijn beurt, samen met Brahma en Shiva, deel uitmaakt van een drie‑eenheid die men Trimurti noemt. Brahma wordt geassocieerd met de schepping of de creatie; Vishnoe met de bescherming (het handhaven, het voortzetten); en Shiva met de vernietiging. Samen staan ze, althans volgens mij, voor het cyclische karakter van het bestaan.

Maar er is meer. De Trimurti komt voort uit een alles omvattende godheid, een ultiem zijn dat Brahman wordt genoemd (niet te verwarren met Brahma). Het Brahman heeft geen vorm, geen lichaam of gezicht, maar drukt zich uit in alle vormen, lichamen en gezichten. Tegelijkertijd is Brahman niet specifiek maar universeel – het ligt achter alle dingen en is tevens ín alle dingen. Het Brahman is puur bewustzijn – en het is identiek aan, maar niet hetzelfde als het menselijk bewustzijn. Het is eeuwig en onveranderlijk. Tijd en ruimte komen uit Brahman voort, evenals alle voorwerpen, alle planten en dieren onder de zon, alle mensen en alle gebeurtenissen op aarde.

Als ik hoor hoe Harrison de woorden ‘Hallelujah’ en ‘Hare Krishna’ in het achtergrondkoor van My Sweet Lord samen brengt, dan denk ik dat hij geloofde dat Jezus ook een uitdrukking van de ultieme godheid was, net als Krishna. Misschien gaan mijn gedachten ook in die richting. Ik geloof dat wij God niet direct kunnen kennen. Wij kunnen op enig moment slechts een vonk van Hem waarnemen. En zo’n vonk, zo’n expressie is al voldoende om ons te vervullen met ontzag.

‘Ik wil U zien, ik wil bij U zijn,’ zingt George Harrison. ‘Ik wil U kennen, ik wil met U meegaan,’ zingt hij in het tweede couplet. Hij is aan het bidden voor nabijheid – en dat ontroert me want ook ik wil God zien en kennen, ook ik wil bij Hem zijn. Ik begrijp George zo goed. Zijn verlangen is ook het mijne.


Ga naar: inhoudsopgave miniaturen.